Ad ve Soyad :
E-Posta :
Telefon :
   

Ivan İllich: Gizli Müfredat

Eşitsizlik ve Eğitim-Öğretim Kuramları-1

 

Ivan İllich: Gizli Müfredat


Eğitim kuramı alanında en çok tartışma yaratan düşünürlerden birisi Ivan Illich'tir (1926-2002). Illich, daha önceleri kendi kendilerine yeterli olan insanların geleneksel becerilerinden yoksun kalmalarına ve sağlık için doktora, eğitim-öğretim için öğretme­ne, eğlence için televizyona ve geçim­lerini sağlamak için patrona bel bağlamalarına neden olan bir süreç olarak betimlediği modern ekonomik gelişmeye yönelttiği eleştirileriyle dikkati çeker. Illich (1973), günümüzde bütün dünyanın benimsediği zorunlu eğitim- öğretim fikrinin bizzat kendisinin sorgulanması gerektiğini savunur. Eğitimin gelişimi ile ekonominin disip­lin ve hiyerarşi gereksinimi arasındaki ilişki üzerinde durur. Illich, okulların dört temel görevi yerine getirmek için kurulduklarını ileri sürer: Çocukları muhafaza altında tutma, mesleki rol dağılımını sağlama, hakim değerleri öğretme, toplumca övülen bilgi ve becerileri kazandırma. İlkiyle ilişkili olarak, okul bir muhafaza kurumu haline gelmiştir, çünkü okula gitmek zorunludur ve böylece çocuklar çocukluklarının erken dönemlerinden iş hayatına atılıncaya kadar “sokaktan uzak tutulurlar”.

Okulda, derslerin resmi içerik­leriyle hiçbir ilgisi olmayan bir çok şey öğretilir. Okullar, disiplin yapıları ve düzene sokma anlayışlarıyla, Illich'in edilgen tüketim adını verdiği şeyi -yani, varolan toplumsal düzenin sorgulanmaksızın kabulünü- aşılamayı amaçlar­lar. Bu konular bilinçli olarak öğretil­mez; okulun örgütleniş şeklinde ve prosedüründe örtük olarak bulunur. Gizli müfredat çocuklara yaşamdaki rollerinin “yerini bilmek ve orada kal­maya devam etmek” olduğunu öğretir (Illich 1973).

Illich, okulsuz toplumu savunur. Zorunlu eğitim-öğretimin görece yeni bir icat olduğuna ve kaçınılmaz bir şey olarak benimsenmesi için hiçbir neden olmadığına işaret eder. Okulları, şu anki yapılarıyla, eşitliği sağlamadıkları ya da bireysel yaratıcı yetenekleri geliştirme­dikleri sürece neden terk etmeyelim? Bununla birlikte, Illich, eğitim kurumlarının bütün biçimlerinin yok  edilmesi gerektiğini söylemez. Öğren­mek isteyen herkes, yalnızca çocukluk ya da yetişkinlik dönemlerinde değil, yaşamının herhangi bir anında, var olan kaynaklara ulaşma hakkına sahip olma­lıdır. Bu tür bir sistem, bilginin, bazı uzmanların tekelinde olan değil, geniş çapta yaygın ve paylaşılan bir şey olmasını olanaklı kılmalıdır. Öğrenmek isteyen kişiler, belirli bir müfredatı takip etmek zorunda bırakılmamalı, çalışmak istedikleri konularda kişisel seçim hakkına sahip olmalıdırlar. Bütün bunların pratikte ne anlama geldikleri bütünüyle açık değildir. Bununla birlikte, Illich, okulların yerine, birkaç tür eğitim çerçevesi önerir: Resmi öğrenim için gerekli maddi kaynaklar, isteyen her öğrencinin her an ulaşabileceği şekilde, kütüphaneler, kiralanmış yerler, laboratuvarlar ve bilgi  bankalarında depolanır. Farklı bireyle­rin sahip oldukları beceriler hakkında bilgi sağlayan ve bu kişilerin bu becerilerini başkalarına öğretip öğret­meme ya da karşılıklı öğrenim etkin­liklerinde bulunup bulunmama isteğini bildiren “iletişim ağları” kurulur. Öğrencilere, eğitim servislerini istedik­leri zaman ve istedikleri şekilde kullanmalarına olanak sağlayan belgeler verilir. Bu öneriler bütünüyle ütopik midir? Bir çok kişi öyle olduğunu söylü­yor. Bununla birlikte, olanaklı görün­düğü gibi, eğer gelecekte, ücretli işler azalacak ya da yeniden yapılandırılacak olursa, bunlar da daha az gerçek dışı görünecektir. Ücret karşılığı çalışma toplumsal yaşamda daha az merkezi bir yer tuttuğunda, insanlar daha farklı işlerle meşgul olabilirler. Bu arka plana karşılık, Illich'in görüşlerinden bazıları oldukça anlamlıdır. Eğitim yalnızca özel kurumların tekelinde olan ve sadece erken yaşlarda alman bir şey olmayacak, yararlanmak isteyen herkesin elde edebileceği bir şey olacaktır. Illich'ın 1970'lerdeki görüşleri yeni iletişim teknolojilerinin ortaya çıkışıyla birlikte yeniden rağbet görmüştür. Daha önce görmüş olduğumuz gibi, bazı kişiler bilgisayar ve internetin eğitim alanında devrim yapabileceğine ve eşitsizlikleri azaltabileceğine inan­maktadır.

 

Giddens, Anthony. Sociology. Macmillan, 2001.

Eşitsizlik ve Eğitim-Öğretim Kuramları-1
Site Haritası
© Copyright 2019 Tüm hakları saklıdır. Homopsychologicus Psikoterapi ve Psikolojik Danışmanlık
Designed & Developed by Art Web ® Tasarım ve Yazılım Hizmetleri