Ad ve Soyad :
E-Posta :
Telefon :
   

Çalışma Nedir? Karşılığı Ödenen ve Ödenmeyen Çalışma

Çalışma ve Ekonomik Yaşam

 

Jockey ilk bronz mantarını, Ocak 1885'te bir Pazartesi sabahı saat altıyı beş geçe yaptı. Ustabaşı ona nasıl yapılacağını anlatırken, “Şimdi göbeğini tornanın yatağına sıkıca daya” dedi, “yere sağlam bas; bacaklarını da ayır”. Jockey bacaklarını ayırdı. Makine kıvılcım ve tiz bir ses çıkardı; buhar itişli bir makine; bronzdan mantar biçimin­deki valf kutuya düştü. “Bundan kaç tane yapmam gerekiyor?” diye sordu Jockey masumca. “Gökte kaç tane yıldız varsa” dedi ustabaşı ve yürüyüp gitti.
Jockey o zaman on beş yaşındaydı. Bu iş bir terfıydi. Bundan önceki işi, Manchester yakınlarındaki Salford'daki fabrikada çay yapmak ve getir götür işlerini yerine getirmekti. Jockey altmış bir yıl boyunca başka bir iş yapmadı. İlk birkaç yıldan sonra sendikaya katıldı. Yirmi beş yaşında, ayakları altında çöken döşemenin içine geçti. Döşemeyi tamir için gelen ustaya kendini şöyle savundu: “Görüyorsun yere sıkı basmalıyım. Döşeme dağılı­yor”. “Özür dileme” dedi usta, “Bu be­nim döşemem değil”. Tahtalar 1907'de ve sonra 1916'da yeniden kırıldılar. 1918'de Jockey üç gün işe gelmedi “İspanyol gribi” diye özür diledi; “kafamı kaldıramadım” ve 1935'te iki gün daha gelmedi; karısı öldüğünde. Şirkette geçirdiği altmış bir yıl boyunca, işten yalnızca beş gün uzak kaldı.

İkinci Dünya Savaşının hemen ardından, yetmiş bir yaşına geldiğinde, milyonuncu valfini yaptıktan kısa bir süre sonra, altındaki çürümüş zemin bir kez daha çöktü. “Bunu bekliyordum” dedi. Tornayı itti, torunu olacak yaştaki ustabaşına gitti. “Bu hafta sonu artık bitiriyorum George”, diye bağırdı makinenin sesini başarmak için. Ayrı­lırken, oradaki insanlar bir sallanan koltuk aldılar. “Bunu da eskitip dağıttı­ğın zaman sana usta göndeririz!” Cuma öğleden sonra, ustabaşı ona yeni çırağı tanıttı. “Ona işin nasıl yapılacağını gös­ter, tamam mı?” dedi. Jockey gülüm­sedi: “otur şuraya” dedi çocuğa; “çok fazla bir şey yok. Göbeğini torna yatağı­na sıkıca daya, yere sağlam bas; bacak­larını da ayır!” Robert Roberts'in Jockey'in çalış­ma yaşamını anlattığı, yirminci yüzyılın ilk çeyreğinde Salford'dun kenar mahallerindeki yaşamın ilk elden anlatımı olan klasik yapıtından (1971) beri çalışmanın doğası oldukça değişti. Pek çoğumuz için, Jockey'in çalışma yaşamı bizimkinden düşünülemeyecek kadar farklı. Modern toplumda çalışmanın gelişimini incelemekte ve modern ekonomilerin yapısına bakmaktadır. Bununla birlikte, “çalışma” terimini kullandığımızda bundan gerçekte ne anladığımıza yakından bakmamız gerekiyor.

 

Çalışma Nedir? Karşılığı Ödenen ve Ödenmeyen Çalışma

 

Genellikle çalışmayı, “çalışma dışı kalma” kavramının düşündürdüğü gibi, ücret karşılığı bir işe sahip olmak diye düşünme eğilimindeyiz, ne ki bu, çok yalın bir görüştür. Karşılığı ödenmeyen işgücü (ev işleri ya da kişinin kendi arabasını tamir etmesi gibi) pek çok kişinin yaşamında büyük bir yer tutar. Pek çok iş türü, karşılığı ödenen nitelikteki yerleşik kategorilere uyum göstermez. Örneğin, biçimsel olmayan ekonomide yapılan işlerin çoğu, resmi istihdam istatistiklerinde kaydedilmez. Biçimsel olmayan ekonomi terimi, düzenli istihdam alanı dışında yapılan, kimi zaman sağlanan hizmetler karşılığında elde edilen nakit parayı içerse de, aynı zamanda malların ya da hizmetlerin doğrudan değiş tokuşuna dayanan işlemlere göndermede bulun­maktadır. Örneğin sızıntı yapan bir boruyu tamir için gelen birisine, karşılığında bir belge istenmeden ya da yaptığı işin ayrıntıları kaydedilmeden nakit ödeme yapılabilir. İnsanlar “ucuz” -yani çalıntı ya da karşılığı ödenmemiş- malları, arkadaşları ya da tanıdıklarıyla, başka şeyler karşılığında değiştirebilir. Biçim­sel olmayan ekonomi yalnızca “gizli” nakit işlemleri değil, insanların kendi evlerinde ya da dışarıda kendi kendine yaptığı işleri de içermektedir. Örneğin, kendin-yap türü etkinlikler, evde kullanılan makina ve aletler, öteki türlü satın alınması gereken mal ve hizmetler sağlar (Gershuny ve Miles 1983). Geleneksel olarak çoğunlukla kadınlar tarafından gerçekleştirilen ev işleri, genellikle karşılıksızdır. Ancak bu da çalışmadır -genellikle çok zor ve yorucu bir çalışma. Yardım kuruluşları ya da öteki kuruluşlar için gönüllü çalışma, önemli bir toplumsal role sahiptir. Karşılığı ödenen bir işte çalışmak yukarıda belirtilen nedenler yüzünden önemlidir; ancak “çalışma” kategorisi daha geniştir.

Karşılığı ödensin ya da ödenmesin, çalışmayı, zihinsel ve fiziksel çabanın harcanmasını gerektiren, insan gerek­sinimlerini karşılayan mal ve hizmet­lerin üretimini hedef alan ödevlerin yerine getirilmesi diye tanımlayabiliriz.Bir meslek ya da iş, düzenli bir üc­ret ya da maaş karşılığı gerçekleştirilen çalışmadır. Bütün kültürlerde, çalışma, ekonominin temelidir. Ekonomik sistem, mal ve hizmetlerin üretimi ve bölüşümünü düzenleyen kurumlardan oluşur.

 

Giddens, Anthony. Sociology. Macmillan, 2001.

Çalışma ve Ekonomik Yaşam
Site Haritası
© Copyright 2019 Tüm hakları saklıdır. Homopsychologicus Psikoterapi ve Psikolojik Danışmanlık
Designed & Developed by Art Web ® Tasarım ve Yazılım Hizmetleri